جواد مرشدی: در حالی که بیش از یک سال از آخرین بارش در مسجد سلیمان گذشته بود (۱۷ الی ۲۰ آذر ۱۴۰۳)و درست بعد از خشکسالی شدید سال قبل که تا انتهای پاییز امسال به طول انجامید هفته گذشته این شهر شاهد یکی از سنگین ترین نزولات آسمانی طی سال های اخیر بود.در این روز بارش شدید و رواناب سنگین رود فصلی باعث شد با وجود آمادهباش کامل تمامی دستگاههای امدادی حادثه تلخ نشست جادهایرخ دهد و ضمن جان باختن یک نفر پل قدیمی سی میلی در جاده قدیمی هفتگل مسجدسلیمان پس از ۱۱۰ سال تخریب گردد. روز جهارشنبه نیز استاندار خوزستان از آبگرفتگی ناشی از سیل ۴۰۶ واحد مسکونی مسجدسلیمان ( ۳۴۰ واحد مسکونی در مناطق شهری و ۶۶ واحد در مناطق روستایی )خبر داد.در خبر آنلاین برای پیگیری دقیق تر چگونگی شکل گیری این سیلاب به سراغ یک کارشناس حوزه آب خوزستان رفتیم.
بابک شهنی دارابی در خصوص این بارش به “خبرآنلاین”می گوید:۵۵ میلیمتر بارش در مسجدسلیمان،۹۵ میلیمتر، در تخت کبود در شرق مسجدسلیمان،۶۵ میلیمتر در گل گیر،۷۵ میلیمتر در بتوند و ۲۵ میلیمتر در هفتگل، باعث شد تا سیل سنگینی در منطقه شکل بگیرد واز آنجایی که بارندگی های مسجدسلیمان و شمال هفتگل در حوضه رودخانه نیمه فصلی بتوند یا دشت بزرگ متمرکز می شود،این شور یکی از بزرگترین سیلابهای تاریخی خود را ببیند.حجم آورد این سیلاب ۱۲۰ میلیون متر مکعب بودو پیک آن ۲۴۰۰ متر مکعب برثانیه بوده است.
این کارشناس نبود هیچگونه سازه کنترلی را دلیل اصلی سیلاب می داند و معتقد است پس از تجمیع دو شاخه اصلی آن یعنی شور تمبی در مسجدسلیمان و شور بهلول در شمال هفتگل در محلی به نام بتوند، تشکیل شور دشت بزرگ یا بتوند را داده و سپس در کارون پس از سد مخزنی گتوندعلیا تخلیه شده و پس از ۴۰ ساعت وارد ایستگاه اهواز گردیده و در نهایت به سوی مناطق پایین دست مارد ،آبادان و در خلیج فارس تخلیه گردید.
وی چگونگی شکل گیری این سیلاب را منوط به آشنایی با حوضه بتوند یا دشت بزرگ می داند و می گوید در حالت عادی این رود دارای سیلابهای بسیار کم دوام ولی دارای پیک بالایی است. رودی با دبی پایه اندک و دارای سیلابهای سنگین که دلیل آن پهنه و حوضه وسیع آن است .
او می افزاید:در واقع این رودخانه سیلابهای ناشی از بارش مناطق مسجدسلیمان از غرب کوه آسماری تا منطقه عمومی مسجدسلیمان تا قبل از یال جنوبی لندر،شمال هفتگل و شرق شوشتر را زهکش کرده و به کارون پس از گتوند وارد می کند.منطقه ابتدایی این حوضه از جایی میان مسجدسلیمان و ایذه شروع می شود.
در این روز بارش شدید و رواناب سنگین رود فصلی باعث شد تا پل قدیمی سی میلی در جاده قدیمی هفتگل مسجدسلیمان پس از ۱۱۰ سال خدمت تخریب شود.
همچنین در سمت مقابل روانابی که از تخت کبود در ابتدای حوضه شور تمبی شروع شده بود از گلگیر گذشت و واردمسجدسلیمان گردید.این رواناب شاخه شمالی این رود به نام شور تمبی می باشد
رواناب سیلابی پس از ورود به مسجدسلیمان به مالکریم وارد شد.پل در حال ساخت مالکریم از جا کنده شد . وسازه نیمه ساخته به سمت پل قدیمی حرکت کرد .
اما پل قدیمی در یک اقدام تاریخی مانع از حرکت آن به پایین دست شد.
رواناب از کنار محلات آن مانند هشت بنگله نیز گذشت.
همچنین در مسیر حرکت به سوی شمال شرقی از پل باشگاه مرکزی مسجدسلیمان نیز با شدت گذشت.
و البته در هر منطقه رواناب ناشی از بارش مناطق مختلف به آن اضافه شد .شور تمبی به این ترتیب بسیار پرقدرت گردید.
به این ترتیب رواناب شور تمبی جنوب مسجدسلیمان و شور بهلول شمال هفتگل و نفت سفید به یکدیگر پیوستند و شور بتوند یا دشت بزرگ تشکیل شد.
این رود به سوی جاده مسجدسلیمان به شوشتر و اهواز می رسد تا به پل بتوند برسد. این پل بر جاده یادشده قرار دارد.
سپس رواناب دشت بزرگ وارد این منطقه وایستگاه اندازه گیری به همین نام می شود.
پس از منطقه دشت بزرگ رواناب به رود کارون رسید و با خروجی سد مخزنی گتوندعلیا یکی شد . در حالت عادی این رودخانه در برابر خروجی سد گتوندعلیا حرفی برای گفتن ندارد اما در نیمه شب هفت دی و بامداد هشت دی در حالیکه خروجی سد گتوندعلیا در حداقل خود قرار داشت، رواناب سیلابی شور دشت بزرگ ناشی از بارش منطقه مسجدسلیمان غرب ایذه و شمال هفتگل با حجمی زیاد باعث شد تا به ناگهان کارون پرآب شود.
رواناب شور تمبی پس از پیوستن به شور بهلول، شوردشت بزرگ را تشکیل داد و به کارون پس از گتوند پیوست و سپس سبب آبگرفتگی در شوشتر و بندمیزان گردید
همچنین در روز ۷ دی و در حالیکه در مناطق مسجدسلیمان و هفتگل بارش سنگینی برقرار بود آبشارهای جاده مسجدسلیمان به اهواز نیز فعال شد.
وقوع ۴۵ میلیمتر بارش در ملاثانی و شمال آن نیز باعث شدتا رواناب در همان روز ۷ دی ۱۴۰۴ به طور موقت جاده اهواز به مسجدسلیمان را ببندد. عدم کار و تکمیل میانبر اهواز / مسجدسلیمان از سوی اداره راه باعث شد تا ارتباط مرکز و جنوب استان با شمال و شرق استان قطع شود. مسئولان اداره راه خوزستان به تازگی با پیش کشیدن موضوع مهندسی ارزش می خواهند مانع از ساخت میانبر اهواز / مسجدسلیمان شوند.
اما به هرصورت رواناب بتوند که در نیمه شب به کارون پیوست به سوی جنوب تغییر مسیر داد.
در صبح روز ۸ دی رواناب یادشده وارد بستر اصلی کارون شد و آن را بسیار پرآب ولی گل آلود کرد . این رواناب پس از شروع شدن هوابه بندمیزان شوشتر رسید و آن مکان را دچار آبگرفتگی کرد.
این حجم آب در ساعت ۲ بامداد روز ۹ دی به ملاثانی رسید و با رواناب دز یکی گردید .
ورواناب سیلاب یادشده سپس به سوی اهواز حرکت کرد و در ساعت ۷ صبح روز ۹ دی ۱۴۰۴ اهواز با دبی ۱۰۹۹ متر مکعب برثانیه پیک خود را تجربه کرد و کارون پس از مدتها پرآب شد.
کارون
کارون در مقطع اهواز تا پیش از این رویداد رواناب چندانی نداشت ولی پس از رسیدن رواناب ناشی از شور بتوند برای مدت کوتاهی پرآب گردید.
۲۱۲
